Sự cố khiến hệ thống kiểm soát không lưu Philippines tê liệt

Theo VnExpress

Giới chức Philippines biết rằng hệ thống kiểm soát không lưu lạc hậu của họ sẽ tê liệt một ngày nào đó, nhưng không có biện pháp khắc phục hiệu quả.

Kỳ nghỉ lễ năm mới của hàng chục nghìn người bị cản trở khi Philippines cuối tuần qua phải đóng không phận, dừng các chuyến bay đến và rời Manila do hệ thống kiểm soát không lưu gặp sự cố điện, khiến toàn bộ hoạt động hàng không dân sự bị tê liệt.

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Jaime Bautista thừa nhận ông biết Hệ thống Quản lý Thông tin – Dẫn đường – Giám sát/Quản lý không lưu (CNS/ATM) của Philippines đã gặp nhiều vấn đề, đặc biệt là không có hệ thống dự phòng. Ông từng nêu vấn đề này trong một cuộc họp nội các trước đây, nhưng các biện pháp khắc phục không được thực hiện trước khi sự cố xảy ra.

Sự cố bắt đầu lúc 9h49 ngày 1/1, khi quạt làm mát trong bộ lưu điện (UPS) của hệ thống CNS/ATM phát tín hiệu cảnh báo trước khi ngừng hoạt động. Bộ UPS thứ hai cũng không hoạt động, khiến hoạt động liên lạc, radio, radar và Internet của CNS/ATM đình trệ.

Hệ thống CNS/ATM mà Philippines đang sử dụng được bắt đầu đưa vào vận hành từ năm 2018, dưới thời tổng thống Rodrigo Duterte. Trước khi đi vào hoạt động, hệ thống này được mô tả là hiện đại nhất thế giới, sẽ đưa đất nước ngang hàng các quốc gia phát triển.

Ông Duterte đứng quan sát nhân viên kiểm soát không lưu thao tác với hệ thống CNS/ATM sau lễ khai trương ngày 16/1/2018. Ảnh: Phủ tổng thống Philipines

Ông Duterte đứng quan sát nhân viên kiểm soát không lưu thao tác với hệ thống CNS/ATM sau lễ khai trương ngày 16/1/2018. Ảnh: Phủ tổng thống Philipines

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bautista cho biết hệ thống hiện tại được giới thiệu lần đầu vào năm 2010, nhưng mãi 8 năm sau đó mới được triển khai. “Hệ thống đã đi được nửa vòng đời, vì vậy có lẽ chúng ta thực sự cần phải cải thiện hoặc hiện đại hóa nó”, ông nói. “Có lẽ chúng ta vẫn có thể sử dụng nó, nhưng cần nâng cấp lên phiên bản tốt hơn”.

Cơ quan Hàng không Dân dụng Philippines (CAAP) thừa nhận hệ thống kiểm soát không lưu của họ thực tế đã lạc hậu khi đi vào hoạt động đầy đủ, do dự án bị chậm trễ từ khi hình thành tới thời điểm ra mắt vì một số vấn đề. CAAP không nêu rõ những vấn đề này là gì.

Theo tổng giám đốc CAAP Manuel Tamayo, theo thiết kế, bộ lưu điện thứ hai phải tự động kích hoạt khi bộ thứ nhất gặp trục trặc. Nhưng trên thực tế, UPS thứ hai đã không hoạt động “vì lý do nào đó” mà giới chức Philippines đang điều tra.

Trong hai giờ sau đó, Trung tâm Quản lý Không lưu Philippines (ATMC), nơi trang bị hệ thống giám sát toàn bộ các chuyến bay trong không phận nước này, ngừng hoạt động.

Đến 12h19, các kỹ sư hàng không Philippines quyết định kết nối CNS/ATM với mạng lưới điện công nghiệp, giúp khôi phục một phần hệ thống. Tuy nhiên, hành động này lại khiến nhiều thiết bị khác bị hỏng hơn, do nguồn điện công nghiệp ở Philippines có điện áp 380 V, trong khi CNS/ATM sử dụng nguồn 220 V. Các thiết bị xử lý dữ liệu vệ tinh phục vụ liên lạc và dẫn đường trong hệ thống bị cháy do điện áp quá cao.

Điều này đã khiến toàn bộ hệ thống kiểm soát không lưu của sân bay quốc tế Ninoy Aquino ở thủ đô Manila cùng nhiều sân bay khác trên toàn quốc bị ảnh hưởng. Hệ quả là hơn 300 chuyến bay bị hoãn, hủy hoặc chuyển hướng đến các sân bay khác và hơn 65.000 hành khách bị mắc kẹt.

Những hành khách giận dữ đã lên mạng xã hội bày tỏ nỗi bất bình, giận dữ, chia sẻ hình ảnh, video dòng người xếp hàng kín trước những quầy làm thủ tục tại sân bay.

Hành khách xếp hàng tại sân bay quốc tế Ninoy Aquino, thủ đô Manila, Philippines, nửa đêm ngày 2/1. Ảnh: Philstar.

Hành khách xếp hàng tại sân bay quốc tế Ninoy Aquino, thủ đô Manila, Philippines, nửa đêm ngày 2/1. Ảnh: Philstar

Đến chiều cùng ngày, các hoạt động bay đã được nối lại một phần. Tuy nhiên, tình trạng mất điện vẫn tiếp diễn cho đến ngày hôm sau, khiến một số chuyến bay khác tiếp tục bị hủy.

Bộ trưởng Giao thông Vận tải Bautista đã xin lỗi vì sự cố. “Đây là vấn đề của hệ thống quản lý không lưu,” ông nói. “Nếu so sánh với Singapore, họ đi trước chúng ta ít nhất 10 năm”.

Năm 2009, sân bay quốc tế Ninoy Aquino cũng từng gặp sự cố mất điện khiến hàng chục chuyến bay phải chuyển hướng hoặc hủy. Giống như sự cố vừa qua, sự việc khi đó cũng được cho là do lỗi kỹ thuật và thiết bị lỗi thời.

Khi được hỏi liệu việc bảo trì kém có phải nguyên nhân dẫn đến sự cố UPS hay không, Bộ trưởng Bautista đảm bảo rằng hệ thống CNS/ATM được duy trì trong trạng thái tốt.

“Chúng tôi có một nhóm kỹ thuật rất giỏi thường xuyên bảo trì hệ thống hệ thống. Họ được đào tạo bởi tập đoàn Sumitomo và Thales, những bên đã cung cấp hệ thống này cho chúng tôi”, ông nhấn mạnh.

Văn phòng Giám sát An toàn Hàng không và Sân bay thuộc Cơ quan Hàng không Dân dụng Philippines đã được giao nhiệm vụ điều tra sự cố cấp điện. Các quan chức hàng không Philippines cũng cho biết đã đặt mua thiết bị mới để cung cấp điện, dự kiến nhận trong vòng 30 ngày.

Giám đốc Tamayo nói thêm rằng CAAP còn đang lên kế hoạch chi hàng triệu USD để nâng cấp hệ thống CNS/ATM cũ với hy vọng có thể “tăng vòng đời của nó”.

Trong khi đó, Thượng viện Philippines chuẩn bị tiến hành một cuộc điều tra để xác định ai chịu trách nhiệm về sự cố và phải làm gì để ngăn chặn sự việc tương tự tái diễn.

Thượng nghị sĩ Grace Poe, chủ tịch ủy ban Thượng viện về các dịch vụ công cộng, cho hay sự việc đặt ra “mối lo ngại về an ninh quốc gia”, khẳng định “hàng nghìn sinh mạng phụ thuộc vào hiệu quả và năng lực của CAAP”.

Một doanh nhân Philippines cho biết ông đang trên đường trở về Manila từ Tokyo, nhưng máy bay phải quay lại sân bay Haneda ở Nhật Bản do “radar và các thiết bị định vị ở sân bay Ninoy Aquino bị hỏng”.

“6 tiếng bay vô ích và gây bất tiện cho hành khách cũng như tổn thất khủng khiếp cho ngành du lịch, kinh doanh. Đúng là chuyện chỉ có ở Philipines”, Manuel Pangilinan, chủ tịch tập đoàn viễn thông Philippines PLDT, viết trên Twitter.

Vũ Hoàng (Theo Rappler, Philstar)